Sponsoren























Geschiedenis van Rijsbergen



In dit artikel vindt u een korte samenvatting over de geschiedenis van Rijsbergen. De informatie is afkomstig van een oud werkboek van basisschool Sint Bavo Rijsbergen.

Volgens de vermelde informatie in dit werkboek zijn een aantal punten verzameld uit een tweetal boeken.

J.W.A. Gommers was de eerste die een heel boek over de geschiedenis van Rijsbergen schreef. Het boek “Beschrijving van Rijsbergen” verscheen in 1909.

De tweede schrijver van een boek over Rijsbergen is A. Delahaye. Hij was tot 1980 streekarchivaris. Zijn boek “Parochie en kerk van Rijsbergen” verscheen in 1973.


Altaar van Sandraudiga uit de Romeinse tijd. Gevonden in 1812 te Rijsbergen.
Foto en altaarsteen in beheer van Rijksmuseum van Oudheden Leiden

Rijsbergen is een  oud dorp. Doordat er veel oude voorwerpen in de grond gevonden zijn, weten we dat hier al mensen woonden ver voor het jaar nul. In de oudheid moet Rijsbergen een woest gebied zijn geweest met voornamelijk bos, heide en moerassige stukken met vennen. De Aa of Weerijs lag al wel op zijn plaats.

De naam Rijsbergen staat voor het eerst op een akte uit 1159 waarop “Bernerus de Risebergen” genoemd wordt, waarin hij een grondgebied in de buurt van Essen, Kalmthout en Huybergen aan de abdij van Tongerlo schenkt. Twee jaar eerder komt de naam Arnoud van Braband al op een akte voor, waarin hij de rechten van de kerk van Klein Zundert aan de abdij van Tongerlo schenkt.

In de abdijkerk van Tongerlo heeft lange tijd een schilderij gehangen waarop Werner van Rijsbergen grond met bomen overhandigt aan Maria met het Jezuskind. De vrouw van Werner draagt hierop haar kleed met de drie kruizen uit het wapen van Breda. Het schilderij is helaas verloren gegaan. Op latere papieren wordt hij ook Bern, Berner of Werner van Rijsbergen genoemd. Dit geeft het vermoeden dat er rond die tijd hier een groep mensen heeft gewoond en heeft er mogelijk ook een kerk gestaan. Rond 1250 heeft er zeker een kerk gestaan op de plaats waar nu de beelden in het park staan naast de pastorie.  De naam Rijsbergen komt van bergen van rijshout. Rijshout zijn dunne takken, gewoonlijk van berken.

Hoelang de familie Van Rijsbergen hier bezitting heeft gehad is niet duidelijk. Later komt het grootste gedeelte van Rijsbergen in bezit van de Heren van Breda, de families die stad en land van Breda bezaten. Tussen 1350 en 1403 was dit Van Polanen, vanaf 1403 (de bekendste) Van Nassau. In deze tijd zullen de meest vruchtbare akkers in gebruik zijn genomen. Dat kan langs de Aa of Weerijs of langs de Hazeldonkse Beek geweest zijn. Tegen betaling konden mensen van de heer stukken grond ontginnen om bruikbare akkertjes te maken. Op deze akkers kon men vee laten grazen maar ook turf steken. In het dorp zelf waren er ook akkers als “Dorpsche akker” en “De Kouter”. Buiten het dorp was er “De Hazeldonkse Aard”

Naast boeren waren er in Rijsbergen ook enkele kramers (kooplui).
Door de Heren van Breda werd het dorpsbestuur benoemd, een schout uit Zundert en 2 schepenen uit Rijsbergen. Als rechtbank voor Rijsbergen en Zundert diende de Enige van Rijsbergen, waarin de twee Rijsbergse schepenen zaten en 5 schepenen uit Zundert en Klein-Zundert.
In 1312 regende het vanaf mei wel 10 maanden lang en mislukte de oogst waardoor hongersnood ontstond en veel mensen stierven. Rijsbergen werd soms ook getroffen door andere natuurrampen en besmettelijke ziektes. Tussen 1400 en 1670 werd Rijsbergen een aantal keer getroffen door een pestepidemie. In 1542 verblijven er onder de leiding van Maarten van Rossum een tijdje plunderende Geldersen in deze buurt, welke nu de Gelderdonken heet.

In de 80-jarige oorlog tegen Spanje (1568 - 1648) heeft Rijsbergen niets te lijden van gevechten maar heeft wel last van plunderingen door soldaten. Vooral de kerk heeft te lijden en in 1607 wordt begonnen aan een flinke opknapbeurt. Na deze oorlog mogen de katholieken de kerk niet meer gebruiken en is ingenomen door de protestanten. Katholieken gingen in deze tijd naar België naar de kerk of woonden een mis bij in het huis van de pastoor aan de Lagestraat. Rond 1680 heeft er vermoedelijk een schuurkerk gestaan op de parkeerplaats bij het Lindekensplein.

In 1795 kwamen de Fransen ons land binnen en werd Rijsbergen een zelfstandige gemeente. Tot die tijd was het verbonden met Zundert. De inwoners mochten zelf een eigen schout, schepenen en kwartiermeesters kiezen. Uit elke buurt (kwartier) kwamen twee kwartiermeesters in het dorpsbestuur. Ieder kwartier had zijn eigen taak. De kwartieren waren Dorp, Tichelt, Groot-Oekel, Klein-Oekel, Kaarschot en Hazeldonk.

In 1796 kregen de katholieken hun kerk terug. Omdat de kerk te klein was werd deze in 1809-1810 vergroot. De oude schuurkerk kon worden afgebroken. Ook werd er een nieuw dorpshuis/gemeentehuis gebouwd. Deze is inmiddels alweer afgebroken en stond rechtsvoor de pastorie.

In 1890 werd de eerste tramlijn Breda-Rijsbergen-Zundert-Wuustwezel geopend en in 1892 werd de Ettenseweg verhard.

In 1915 werd er begonnen met de bouw van de huidige Sint Bavo kerk. Deze is in 1918 klaar. Daaropvolgend, in 1920, werd et de bouw gestart van een katholieke basisschool. De school werd vanaf 1921 in gebruik genomen en op 1 oktober 1923 kreeg deze school de naam Sint Bavoschool. De oude gemeenteschool werd omgebouwd tot het gemeentehuis.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog tussen 1940-1945 maakte het drama aan de Vloeiweide veel indruk. Hier kwamen een aantal verzetsmensen en de vrouw en enkele kinderen van het boswachtersgezin om. Hier is dan ook een gedenkplaats van gemaakt.
Kort na de oorlog werd er veel gebouwd en kwamen er nieuwe woonwijken bij zoals de Muldershoek en de Laguiten. Later volgde ook De Hooiberg. 

Rijsbergen komt al snel meer tot bloei. Er komen veel verenigingen bij en ook komen er meer voorzieningen zoals het Rijserf, Koutershof en het sportpark. Sinds 1977 is er de eerste zaterdag van augustus de Boerendag om de eeuwenoude geschiedenis van agrarisch Rijsbergen te tonen.

Het originele document van de Sint Bavoschool bevat nog veel meer wetenswaardigheden over Rijsbergen. Mogelijk heeft een van u nog meer punten waarmee we deze site kunnen aanvullen. Schroom dan niet om contact met ons op te nemen via onze contactpagina.

In diverse oude filmpjes op de website van Rijsbergen Digitaal zijn beelden terug te vinden over onder andere de Boerendag, Plattesturenkoers en Carnaval. Heeft u nog oude 8mm of Hi8 beelden? Laat het ons weten en we denken graag mee in het omzetten van deze beelden en hopen dat we deze beelden mogen gebruiken ter aanvulling van onze website “voor en door Rijsbergenaren”.


Geplaatst door: Barry de Vooght

De auteurs hebben getracht alle bronnen te vermelden en rechthebbenden van illustratiemateriaal te achterhalen. Mochten personen of instanties desondanks van mening zijn dat hun rechten zijn geschonden, dan kunnen zij zich wenden tot Rijsbergen Digitaal.
 

Agenda

Zaterdag 22 december 2018 
Winterwandeling georganiseerd door natuurmonumenten, start 13.30 uur pannehuske, Roosendaalsebaan 4, Achtmaal.   Na afloop snert ! 

Zondag 23 december 2018 
Tentoonstelling 1e wereldoorlog, 100 jaar wapenstilstand. In museum de Weeghreijse, sint bavostraat 18 rijsbergen,   van 14.00-17.00 uur 

Dinsdag 25 december 2018 
Kerststallen tentoonstelling in de st Bavo kerk te Rijsbergen   van 12.00 -16.00 uur 

Woensdag 26 december 2018 
Kerststallen tentoonstelling in de st Bavo kerk te Rijsbergen   van 12.00 -16.00 uur 

Zondag 30 december 2018 
Tentoonstelling 1e wereldoorlog, 100 jaar wapenstilstand. In museum de Weeghreijse, sint bavostraat 18 rijsbergen,   van 14.00-17.00 uur 

Zondag 30 december 2018 
Stichting let the children play organiseert een wandelevenement, afstanden 6 / 10 km   strart bij cafe (sporthal) 't Trefpunt tussen 13.00 en 14.00 uur. 

Vrijdag 4 januari 2019 
Vrijdagmiddag oud papier inzamelen, op het kennedyplein in Rijsbergen.   Tbv Vakantie voor iedereen. 

Zaterdag 5 januari 2019 
Zaterdagmorgen oud papier inzamelen. op het kennedyplein in Rijsbergen.   Tbv Vakantie voor iedereen. 

Zondag 6 januari 2019 
Tentoonstelling 1e wereldoorlog, 100 jaar wapenstilstand. In museum de Weeghreijse, sint bavostraat 18 rijsbergen,   van 14.00-17.00 uur 

Zondag 6 januari 2019 
Nieuwsjaarsconcert Harmonie St Cecilia De Koutershof te Rijsbergen   aanvang: 14.00 uur 

Meer


Facebook

 
Dorpsraad Rijsbergen

Twitter

Het weer

Weersverwachting
Rijsbergen
Weeronline.nl - Meer weer in Rijsbergenweeronline.nl Altijd jouw weer